Đại tướng Võ Nguyên Giáp - tượng trưng của những giá trị mẹo hay tốt đẹp.

Ông từng bảo tôi rằng: “Cái rất gần giữa quân sự với sử học là phải trọng sự thật

Nhưng cái nâng tôi lên là sự thực hiện của quân dân, thí dụ việc dùng súng trường bắn tàu bay, bố trí trận địa pháo ở Điện Biên Phủ trên không. “Phải coi trọng sự thật”, ông nhắc đi nhắc lại “dù là sự thật cay đắng nhất cũng phải ưng, từ sự thật đó mới tạo được thành công”.

Là nhà sử học, ông nghĩ sao trước đúc kết của Đại tướng: “Làm sử phải trọng sự thật, dù đó là sự thật đắng cay. Đó là nền tảng căn bản tạo nên động lực của vị đại tướng nhân dân, mà chỉ ở thế hệ ấy mới gặp được những con người tiêu biểu như vậy.

Hay ông từng tâm sự rất thực tâm: “Nhiều khi tôi cũng lạ, người ta khen tôi nhiều quá. Tiếp theo là nhờ quân dân ta. Qua Đại tướng Võ Nguyên Giáp với những biểu trưng như vậy, lớp trẻ như tìm lại được niềm tin và lẽ sống của mình. Nhưng thực ra tôi nghĩ cũng đơn giản, tôi xem lại lịch sử từng làm như thế nào, bàn trong Bộ Chính trị, sau đó trở nên tư tưởng chỉ đạo. Mọi khái quát đều phải chứng minh bằng tư liệu.

Việc của tôi chỉ là cụ thể hóa ra thành kế hoạch. “Thế kỷ 20 khép lại, tại Việt Nam đã diễn ra biết bao nhiêu sự kiện lớn, ghi nhận sao nhiêu con người, nhưng lắng đọng lại chỉ là Hồ Chí Minh và Võ Nguyên Giáp - hai tượng trưng của dân tộc Việt Nam trong thế kỷ 20. ”?  - Riêng với cá nhân tôi, dù Đại tướng Võ Nguyên Giáp luôn bảo ông làm sử không chuyên nghiệp như chúng tôi, nhưng làm việc với ông mới thấy, ông là một nhà sử học lớn, nhà sử học bậc thầy, làm việc khôn xiết cụ thể, chi tiết, đúng tư duy và phong cách nhà sử học.

Báo cần lao xin lược trích, giới thiệu một số ý kiến của GS Phan Huy Lê. Nhân dân Mường Phăng đón Đại tướng về thăm lại khu Sở chỉ huy chiến dịch Điện Biên Phủ năm 2004. Một vị tướng nức tiếng, công lao lừng lẫy nhưng lại là một con người sống cực kỳ bình dị. Tại sao Đại tướng Võ Nguyên Giáp có thể tạo nên nhiều kỳ tích như vậy?  - Điểm quan yếu nhất tạo nên ý chí, nghị lực và niềm tin phi thường của con người Đại tướng Võ Nguyên Giáp là sự toàn tâm, toàn ý vì dân vì nước, vì độc lập dân tộc.

Sử mà không coi trọng sự thực không còn là sử, quân sự mà không trọng sự thật thì thất bại ngay lập tức”. Mình tôi thì làm được gì”. Cái ông quan tâm đầu tiên là phải tìm bằng được tư liệu, biết giám định tư liệu; thứ hai là ông rất coi trọng những khái niệm đã từng được đại quát và sử dụng trong các thời kỳ lịch sử, luôn lật đi lật lại để tìm hiểu cách giảng giải cho đúng.

” - Đó là ý của GS Trần Văn Giàu phát biểu nhân sinh nhật lần thứ 90 của Đại tướng Võ Nguyên Giáp năm 2001. Chính nhờ vậy mà tôi trưởng thành hơn và minh bạch hơn nhiều vấn đề”.

Áng nếu không có một động cùng cực kỳ trong sáng, một niềm tin đanh thép, một trí óc sáng tạo, một nhân tài mưu lược kiệt xuất nâng tầm con người lên, vượt qua được mọi trở lực tưởng chừng không vượt qua thì liệu có ai thậm chí dám nghĩ tới hoài bão đó?  tại sao lớp trẻ chưa từng biết đến tiếng bom cũng tiếc thương Đại tướng Võ Nguyên Giáp như vậy?  - Lúc đầu tôi cũng thấy lạ, tại sao lớp trẻ lại xúc động và tiếc thương Đại tướng đến như vậy? Phải hiểu tâm lý của lớp trẻ như thế nào? Sau khi nghĩ suy, nhất là có dịp tiếp xúc với sinh viên, tôi mới có thể hiểu rằng: Đối với lớp trẻ, Đại tướng Võ Nguyên Giáp là một hình tượng trong kí vãng huy hoàng, một biểu trưng cao đẹp mà ở đó lớp trẻ thấy được ước muốn của mình là đúng, là chính đáng và có thể thực hành.

L Trước đó, đáp phỏng vấn báo chí, GS Phan Huy Lê cũng đã đưa ra những “lý giải hiện tượng Võ Nguyên Giáp” được dư luận đặc biệt chú ý. Trở lại trường hợp Đại tướng Võ Nguyên Giáp, ông xây dựng Quân đội dân chúng Việt Nam với lực lượng ban đầu gần như từ con số 0, vũ trang cho quân đội vô cùng thô sơ, vậy mà quân đội đã trưởng thành và đã thắng lợi được hai kẻ thù hùng mạnh bậc nhất thế giới.

Sự bình dị toát ra từ con người, không có gì che chắn, ông vô cùng khiêm tốn, giản dị, hiền hậu từ cái nhìn tới khi chuyện trò, trò chuyện về mình hay trò chuyện về người khác. Đó là biểu trưng của ý chí độc lập tự do, của nghị lực và trí não sáng tạo của dân tộc, biểu tượng của một con người suốt đời sống và tranh đấu vì dân, vì nước. Chính ông đã nghiệm ra, người Việt Nam có sức mạnh sáng tạo tiềm tàng, nếu phát huy được sẽ đưa tới thành công.

Ở Đại tướng Võ Nguyên Giáp, lớp trẻ nhận ra không chỉ một vị anh hùng lẫy lừng với những chiến công, mà là một biểu trưng của những gì tốt đẹp, đáng trân quý nhất của dân tộc Việt Nam. Tại sao Đại tướng Võ Nguyên Giáp được quần chúng VN và cả quần chúng thế giới yêu quý đến như vậy?  - Những người từng tiếp xúc với Đại tướng Võ Nguyên Giáp đều có cảm nhận sâu sắc, dù chỉ một lần.

Ảnh: T. Về sau này, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã giải đáp về câu hỏi của nhiều nhà báo phương Tây: “Vì sao Việt Nam thắng được Mỹ?”, rằng: “Sở dĩ ông không hiểu tại sao Việt Nam có thể chiến thắng Mỹ là vì chính người Mỹ không hiểu được người Việt Nam”. Họ sáng tạo, sáng tạo liên tiếp, vượt qua sự thông thường của lịch sử, có nhiều điều tôi không hề nghĩ tới. Cứ khi nào người ta khen ông, ông đều nói: “Trước hết là nhờ Bác Hồ, không có Bác Hồ thì không có tôi.