Xuất khẩu lao động chui ở Nghệ nội dung An: Loay hoay tìm giải pháp - Bài 1: Khát vọng đổi đời

Khoảng mười năm trở lại đây, xuất khẩu lao động (XKLĐ) đã trở thành một con đường xóa đói giảm nghèo khôn xiết lý tưởng của nhiều gia đình ở nông thôn tỉnh Nghệ An. Đi XKLĐ giúp họ không những thoát nghèo mà còn trở nên no đủ, nhiều người từ làm thuê trở thành ông chủ. Chính vì lẽ đó, nhiều năm trở lại đây Nghệ An được xem là một trong những địa phương có phong trào XKLĐ rất rầm rộ. Bị lừa quá dễ Trong thời kì qua, đã có nhiều phản ảnh về việc 66 lao động ở vùng quê nghèo xã Lăng Thành (Yên Thành, Nghệ An), bị đối tượng Nguyễn Thị Thìn (SN 1976), người cùng địa phương, lừa XKLĐ sang Trung Quốc. Và hậu quả là nhiều người bị cảnh sát Trung Quốc bắt giam vì tội danh trú ngụ phi pháp. Tiền mất tật mang, nợ nần chồng chất cũng chỉ vì không hề có bất kỳ tri thức gì về XKLĐ. Những cần lao đã về nước cho biết, họ muốn sang lao động ở Trung Quốc chính yếu là muốn có thời cơ từ Trung Quốc sang Angola, để đổi đời vì ở nhà không nghề nghiệp chỉ làm ruộng và làm công nên cuộc sống rất khó khăn. Nữ giúp việc bị bóc lột tại Arập-Xêút sẽ được đưa về nước Đại diện Cục Quản lý cần lao ngoài nước (Bộ cần lao-Thương binh và từng lớp) vừa cho biết, lao động đi làm giúp việc tại Arập-Xêút bị bóc lột sẽ được đưa về nước trước 30-9-2013 và được hoàn trả đủ lương. Ngày 22-7, Công ty Cổ phần Đầu tư và xây dựng liên lạc (Trancosin) đã ký cam kết với gia đình lao động Nguyễn Thị Thuy sẽ bảo đảm quyền lợi cho cần lao, trả trước một phần lương nợ cho gia đình cần lao. Trước đó, ông Phạm Xuân Trường (quê tại thị trấn Phú Thái, Kim Thành, Hải Dương) đã làm đơn gửi đến Cục Quản lý lao động ngoài nước về trường hợp của vợ anh Trường là chị Nguyễn Thị Thuy do công ty đưa đi làm giúp việc gia đình tại Arập-Xêút từ ngày 14/9/2012 nhưng bị bóc lột, nợ lương. Theo nội dung đơn, chị Thuy đã làm việc được 8 tháng nhưng gia đình chỉ nhận được 1 tháng lương. Trong khi đó, chị Thuy phải làm việc 20 giờ/ngày, không liên can được với gia đình do chủ nhà tịch thu điện thoại. Bây chừ, sức khỏe của chị Thuy không đảm bảo công việc nên có ước vọng về nước. Gia đình người lao động đã nhiều lần liên tưởng với công ty yêu cầu thực hành đúng hiệp đồng đã ký nhưng không được công ty giải quyết. PV Quay lại vụ việc vào dịp tết Quý Tỵ năm 2013 tại huyện Yên Thành, Nguyễn Thị Thìn trở về địa phương và dùng những lời lẽ ngọt nhạt để "tuyển” cần lao đưa sang Trung Quốc làm việc. Thìn hứa công việc sẽ rất thư nhàn, mức thu nhập từ 7 – 9 triệu đồng một tháng. Ngoài ra tất tật mọi hoài, giấy tờ, ăn ở khi sang nước bạn làm việc đều được Thìn lo âu hết. Mỗi người đi chỉ phải nộp tổng số tiền là 7 triệu đồng. Anh Nguyễn Bá Nhung (SN 1992), ở xóm 4, xã Lăng Thành là một trong những cần lao bị bắt giam vì tội trú ngụ phạm pháp vào đêm 24-4, mới bị trục xuất về nước, vẫn chưa hết hoảng loạn: "Em có biết chi mô, học xong lớp 9 thì em ở nhà mần rọng (làm ruộng), làm mướn mỗi ngày chỉ kiếm được dăm chục ngàn. Nghe chị Thìn nói đi dễ, làm ăn khấm khá mà thủ tục không phải lo thì đi theo sang. Tháng đầu thì họ nợ lương, sang tháng thứ hai thì khi bị bắt họ mới trả nhưng vừa đủ để nộp tiền phạt vì ngụ bất hợp pháp. May mà sống trở về được”. Tin vào lời hứa ngọt nhạt của Thìn, 66 cần lao ở xã Lăng Thành đã nộp tiền để được đưa sang Trung Quốc làm việc với hi vong sẽ có thu nhập cao, thoát được cảnh nghèo khó ở quê nhà. Để tạo lòng tin cho nhiều người Thìn chỉ nhận một số lượng ít lao động. Nhiều người muốn được đi còn phải nhờ cậy, quen biết thì Thìn mới nhận đưa đi. Anh Hoàng Danh Hậu (SN 1995), ở xóm 4, xã Lăng Thành, cũng là một cần lao bị bắt giam, bức xúc: "Khi chưa đi thì hứa ngon ngọt lương tháng 9-10 triệu đồng, sang đó thì khổ hết sức mà có nhận được đồng lương mô. Nửa đêm đang ngủ thì bị bắt rồi bị giam 66 ngày, bị phạt mỗi người 5 triệu. Mần thì hết hơi mà ăn thì không đủ no”. Nhiều lao động cho biết, khi sang đến nơi và làm việc tại công ty giày da mà Thìn xếp đặt thì công việc không như lời hứa. Mọi người phải lao động vất vả, thẳng băng phải làm ca đêm, tăng ca mỗi ngày phải làm đến 15-16 tiếng đồng hồ. Với chiêu thức lừa đảo đơn giản bằng lời nói Nguyễn Thị Thìn đã đưa được mấy chục lao động sang Trung Quốc bóc lột sức lao động thu lợi trắng trợn. Tất cả các lao động sau khi sang làm việc bất hợp pháp tại Trung Quốc mới té ngửa là mình bị lừa. Ngày 1-5-2013, có 11 lao động đã trốn thoát được về địa phương và bắt đầu tố cáo hành vi lừa đảo của Nguyễn Thị Thìn, sau đó 8 cần lao bị bắt giam vì tội trú ngụ bất hợp pháp và bị trục xuất về nước thì việc lường đảo mới được nhiều người biết đến. Số cần lao còn lại, hiện vẫn chưa biết tăm hơi ra sao. Những gia đình có con em đang cần lao đó vô cùng hoang mang, lo âu. Tuy nhiên cho đến thời khắc ngày nay các cơ quan chức năng vẫn "án binh bất động”. Anh Nguyễn Bá Nhung (người trước nhất bên phải) Bị cảnh sát Trung Quốcbắt giam Mới bị trục xuất về nước, chưa hết hoảng sợ kể Loay hoay tìm giải pháp Ông Trần Văn Giang - Chủ tịch UBND xã Lăng Thành, cho biết: "Khi Thìn về địa phương tuyên truyền để lường đảo thì địa phương cũng đã biết và tuyên truyền nhiều qua quýt phát thanh nhưng người dân vẫn không nghe nên mới ra nông nỗi đó. Sau đó, xã cũng đã có thưa lên cấp trên (huyện) để có chỉ đạo. Tuy nhiên, đi xuất khẩu cần lao mà không cần làm giấy má gì mà dân vẫn tin thì xã” cũng không kiểm soát được. Còn ông Lê Xuân Điệp - Trưởng công an huyện Yên Thành, lại cho hay: "giờ có chứng minh thư quần chúng và các giấy má tùy thân thì người dân ra khỏi địa phương rất dễ dàng, mà khi lừa dân để lấy tiền thì chỉ hiệp đồng với nhau bằng miệng như thế rất khó khăn cho cơ quan điều tra”. Đàm luận với chúng tôi về vấn đề này, ông Phạm Xuân Tuyết - Trưởng phòng cần lao, Thương binh & từng lớp, huyện Yên Thành, cho hay: "giờ huyện Yên Thành đang có khoảng trên 10 ngàn lao động đang làm việc ở nước ngoài. Tuy nhiên, cốt yếu các lao động này đều đi theo kiểu tự do không qua kênh chính thống (không có hiệp đồng cần lao). Ngày nay có khoảng gần 400 cần lao đang làm việc tại Angola, khoảng 500-700 cần lao làm việc tại Nga còn lại Lào, Thái lan, Trung Quốc, Úc, Nhật… thì nhiều lắm”. Huyện Yên Thành có diện tích tự nhiên là 55000 ha, 28,2 vạn người trong đó có 15,2 vạn lao động, nên việc đi XKLĐ và đi lao động ở các địa phương khác trong nước là rất khó kiểm soát. Chỉ tính từ năm trước cho đến thời khắc bây chừ đã có 5 lao động tử vong tại Angola và Nga mà không hề có được một khoản đền bù hay tương trợ nào. Tuy nhiên người dân vẫn tìm mọi cách để đi xuất khẩu cần lao "chui” mà không hề nghĩ đến hậu quả khi gặp rủi ro. Còn cơ quan chức năng thì vẫn loay hoay tìm giải pháp. Bắc Vũ